Diagnoza we wczesnej interwencji logopedycznej

utworzone przez | 15 lipca 2018

Dokonując oceny rozwoju małego dziecka, logopeda bierze pod uwagę ogólny rozwój ruchowy, rozwój funkcji poznawczych, pokarmowych, oddechowych i warunków anatomicznych niezbędnych dla rozwoju mowy. Wczesna diagnoza logopedyczna pozwala rozpoznać problem, a co za tym idzie stworzyć odpowiedni program terapii i tym samym zapobiec rozwinięciu lub pogłębianiu się nieprawidłowości. Szczegółowa diagnostyka obejmuje:

  1. Ocenę odruchów ze sfery ustno-twarzowej, które są podstawą rozwoju oralnych wzorców ruchowych, a więc istotne są dla rozwoju mowy. Logopeda sprawdza zatem odruch ssania, połykania, zwracania, kąsania, żucia, odruch żuchwowy, wysuwania języka, otwierania ust, szukania, akustyczno-twarzowy, optyczno-twarzowy. Każdy z odruchów powinien występować w odpowiednim czasie, a wraz z dojrzewaniem układu nerwowego wygasać lub być zastępowany przez bardziej dojrzałą funkcję.
  2. Ocenę napięcia mięśniowego oraz symetrii ciała dziecka. Obniżone lub zwiększone napięcie mięśniowe utrudnia dziecku prawidłowy rozwój psychomotoryczny. Nie można prowadzić terapii zaburzeń funkcjonowania aparatu artykulacyjnego w oderwaniu od postawy całego ciała: nieprawidłowa postawa powoduje niewłaściwe ułożenie głowy, to z kolei wywołuje niewłaściwe usytuowanie narządów mowy, co utrudnia wykonywanie podstawowych czynności, jak zwieranie warg, pobieranie pokarmu, połykanie, ruchy języka, a nawet prawidłowe oddychanie.
  3. Ocenę sposobu pobierania pokarmu oraz koordynację ssania, połykania i oddychania. Badający sprawdza, czy dziecko odpowiednio dociska brodawkę do podniebienia, czy obejmuje pierś wargami oraz czy się nie zachłystuje. U dzieci ok. 7 m.ż. logopeda obserwuje, czy nastąpiło wygaśnięcie odruchu ssania i pojawienie się odruchu żucia. Uwagę należy również zwrócić na występowanie parafunkcji (ssanie smoczka, kciuka, warg itp.) i ich eliminowanie.
  4. Ocenę budowy anatomicznej sfery orofacjalnej, podczas której logopeda sprawdza, czy nie występują żadne anomalie, które mogłyby wpływać na funkcje oddechowe, pokarmowe, a w dalszej kolejności na rozwój mowy (ocenia się m.in. długość wędzidełka językowego, budowę warg, języka, podniebienia).
  5. Ocenę wrażliwości na bodźce dotykowe w obrębie twarzy. Na nadwrażliwość dotykową bardziej podatne są dzieci, które przyszły na świat za pomocą cesarskiego cięcia oraz dzieci z nieprawidłowościami rozwojowymi. Nadwrażliwość taka może prowadzić do nieprawidłowości w przyjmowaniu pokarmu oraz jego zwracania.
  6. Ocenę reakcji na bodźce słuchowe (głos, muzykę, hałas, inne dźwięki) i wzrokowe (umiejętność koncentrowania wzroku na przedmiocie lub osobie, podejmowanie próby nawiązania kontaktu).
  7. Ocenę rozwoju komunikacji: podejmowanie próby komunikacji poprzez krzyk i płacz, pojawienie się uśmiechu społecznego, rozwój głużenia i gaworzenia, a w dalszej perspektywie – mowy.
  8. Wywiad z rodzicem lub opiekunem dziecka, który pozwoli postawić pełną i prawidłową diagnozę. Ważne jest pozyskanie wiedzy na temat przebiegu ciąży, okresu okołoporodowego i postnatalnego.

Bibliografia:

  • Katarzyna Kaczorowaska-Bray: Diagnoza we wczesnej interwencji logopedycznej. W: Diagnoza logopedyczna. Red. G. Czaplewska, S. Milewski. Sopot 2012, s. 223-262.

Zobacz również

Oprócz rozbudowanej bazy wiedzy logopedycznej warto odwiedzić encyklopedię nomenklatury używanej w logopedii. Ponadto prowadzimy cykliczne szkolenia dla profesjonalistów oraz blog dla rodziców. Szczególnie zapraszamy do publikacji fachowych oraz bazy poradni i specjalistów związanych z logopedią.

MENU