Metody stosowane w muzykoterapii

utworzone przez | 16 lipca 2018

Nie ma jednego systemu metod muzykoterapeutycznych, jednak można stwierdzić, że metodą muzykoterapii nazywamy metodę postępowania wykorzystującą wieloraki wpływ muzyki na psychosomatyczny rozwój człowieka.

A. Galińska podaje następująca klasyfikację metod muzykoterapii:

  1. metody receptywne- stosowane najczęściej w formie grupowej, wśród nich można wyróżnić:
  • metody projekcyjne, np. rysowanie przy słuchanej muzyce
  • metody przystrajania, np. metoda trzech utworów
  • metody treningowe- należą do nich terapia wibracyjna (oddziaływanie drgań dźwięku na układ naczyniowy pacjenta), trening autogenny przy muzyce J.H. Schultza
  • metody psychoakustyczne stosowane u dzieci autystycznych
  • metody estetyzujące, kontemplacyjne- wywoływanie uczuć wzniosłych i intensyfikacja piękna przez połączenie muzyki z barwnym oświetleniem, oglądaniem filmów, fotografii
  1. metody oparte na produkcjach dźwiękowych pacjentów na instrumentach muzycznych
    z włączeniem elementów głosu i ruchu:
  • elementarne muzykowanie według metody i na instrumentarium Orffa, instrumenty
    głównie perkusyjne, łatwe w użyciu, również wykonane przez uczestników
  • metody kreatywnego muzykowania uwypuklające elementy improwizacji, głosowej
    lub ruchowej, np. metoda Kiryła
  • malarstwo dźwiękowe- ilustracja scen przyrody na instrumentach muzycznych
  1. metody kombinowane, receptywno- produktywne
    Inną klasyfikację metod muzykoterapii, mających zastosowanie w pracy z dziećmi niepełnosprawnymi podaje J.Stadnicka. Do najważniejszych metod zalicza: metodę rytmiki ruchowej E. J. Dalcroze’a, Metodę C. Orffa oraz metodę D. Carmera.

 

  1. metoda rytmiki ruchowej E. J. Dalcroze’a- twórca tej metody był szwajcarskim kompozytorem i muzykiem. Twierdził ona, że każdy może przedstawić za pomocą ciała własne myśli i odczucia związane z muzyką. Zwrócił uwagę na możliwość zintegrowania muzyki i ruchu. System Dalcroze’a obejmuje rytmikę, solfeż i improwizację. Rytmika to ruchowa improwizacja rytmu muzyki. Ma ona na celu kształtowanie skoncentrowanej postawy, gotowości reakcji oraz kształcenie zdolności intelektualnych takich jak: podzielność uwagi, dokładność spostrzegania, usprawnianie pamięci i wyobraźni. Głównymi ćwiczeniami w rytmice są bieg, podskoki, masaż, ćwiczenia oddechowe, słuchowe i odprężające. Solfeż polega na absolutnej metodzie kształcenia słuchu. Improwizacja zaś polega na realizacji przez dziecko własnych pomysłów w zakresie ruchu i gry na instrumentach.
  2. Metoda C. Orffa- twórca tej metody, niemiecki muzyk położył nacisk na muzykowanie i instrumentarium. Połączył ruch, grę na instrumentach i śpiew w całość i nazwał muzyką elementarną. Muzykę taką gra się samemu, opiera się ona na małych formach łańcuchowych. Dziecko zdaniem C. Orffa powinno rozpocząć kontakt z muzyką od prostych form ludowych, zabaw muzycznych w postaci wyliczanek i rymowanek. Muzyk stworzył też instrumentarium melodyczne (dzwonki, metalofony, ksylofony) i niemelodyczne (bębenki, grzechotki, marakasy, drewienka, kołatki, kastaniety, trójkąt, talerze). Modyfikacji tego systemu dokonała Gertruda Orff wprowadzając go w terapię dzieci z niepełnosprawnością, z różnymi dysfunkcjami w rozwoju. Określiła tę metodę jako terapię wielosensoryczną, wykorzystując różne środki wyrazu muzycznego, na przykład mowę rytmiczną, rytm, ruch, melodię oraz instrumenty.
  3. Metoda D. Carmera- jest oparta o założenia C.Orffa i E. J. Delacroze’a oraz wzbogacona własnymi pomysłami autora. W metodzie tej pojawia się alfabet muzyczny, gdzie kolory określają tonację muzyczna i pomagają dziecku w nauce gry na instrumentach.
  4. Inne metody zawierające elementy muzykoterapii to: Metoda Dobrego Startu Marty Bogdanowicz, Mobilna Reakcja Muzyczna Macieja Kieryła, Programy Aktywności Knillów, Metoda Weroniki Sherborne.
    Wykorzystując podane wcześniej metody J.Stadnicka podaje także liczne wskazówki dotyczące prowadzenia zajęć muzykoterapeutycznych z dziećmi niepełnosprawnymi. Zajęcia te powinny pobudzać sensorycznie, angażując wszystkie zmysły. Powinny być zróżnicowane pod względem aktywności. Terapeuta powinien zadbać o odpowiednią atmosferę spotkania, pogodny nastrój, życzliwość, zachęta do zabawy. Terapeuta powinien mieć postawę akceptacji dziecka, empatii, tolerancji, stwarzać szanse na odnoszenie sukcesów i umożliwiać dokonywanie wyboru. Należy też pamiętać, ze muzyka jest stymulatorem ładu wewnętrznego dzieci, u wszystkich dzieci niezależnie od stopnia rozwoju intelektualnego występują reakcje na muzykę: dzieci kołyszą się przy muzyce, klaszczą lub maszerują, a przyspieszenie tempa powoduje u dzieci przyspieszenie ruchu, natomiast zwolnienie tempa osłabia emocje i energię dzieci. Autorka zaleca także stosowanie w trakcie zajęć rekwizytów, które pomagają w przełamaniu nieśmiałości i lęku, wyzwalają spontaniczność i uatrakcyjniają zajęcia, są to na przykład chustki, małe piłki gumowe, kolorowe bibułki, kasztany, liście, balony.

Jedną z często stosowanych metod muzykoterapii dziecięcej jest metoda Mobilnej Reakcji Muzycznej M.Kieryła. Metoda ta dzieli się na kilka faz ( OZURA), które musza być zrealizowane w jednym seansie muzykoterapeutycznym:

  • O odreagowanie- jest to najdłuższy etap, którego celem jest zniesienie napięcia psychoruchowego, a dzieci wykonują ruchy dynamiczne, klaskają w dłonie, tupia, wykonują podskoki, krzyczą na tle rytmicznej, dynamicznej muzyki.
  • Z zrytmizowanie- w tej fazie dąży się do zintegrowania i uporządkowania grupy, wprowadza się wspólne ćwiczenia ruchowe, na przykład maszerowanie, klaskanie
  • U uwrażliwienie- dąży się do uświadomienia własnych stanów emocjonalnych oraz wyrażanie ich za pomocą ruchu, gestu, głosu, może to być także samodzielna gra na prostych instrumentach
  • R relaksacja- celem jest odprężenie fizyczne i psychiczne, przeprowadza się ćwiczenia oddechowe w pozycji leżącej lub siedzącej przy muzyce spokojnej, cicho odtwarzanej w pomieszczeniu odizolowanym od głośnych i rozpraszających bodźców
  • A aktywizacja- stopniowe podnoszenie się z pozycji leżącej, ćwiczenia oddechowe oraz proste ćwiczenia ruchowe na tle spokojnej muzyki, a następnie coraz bardziej dynamicznej.
    Tłem muzycznym wykorzystywanym w czasie tych zajęć jest muzyka odtwarzana z magnetofonu lub żywa w wykonaniu muzykoterapeuty. Utwory są zróżnicowane melodycznie i rytmicznie, jest to zarówno muzyka klasyczna jak i melodie dziecięcych zespołów muzycznych, można zastosować też zagadki muzyczne i dźwiękowe.1

 

Bibliografia:

  • Galińska E.: Kierunki rozwojowe w polskiej muzykoterapii, w: Zeszyty Naukowe PWSM Wrocław, 1988
  • Jarkowska E.A.: Muzyka jako element w rozwoju osobowym dziecka z niepełnosprawnością, Wydawnictwo Maternus, Kraków 2004
  • Kierył M.: Elementy terapii i profilaktyki muzycznej, Warszawa 1996.
  • Konieczna E. J.: Arteterapia w teorii i praktyce, Wydawnictwo Impuls, Kraków 2004
  • Kroneberger M: Muzykoterapia. Podstawy teoretyczne do zastosowania muzykoterapii w profilaktyce stresu, Wydawnictwo Mediatour Szczecin
  • Lecourt E.: Muzykoterapia, czyli jak wykorzystać siłę dźwięku, Videograf Katowice 2008
  • Nordoff P., Robbins C. :Terapia muzyka w pracy z dziećmi niepełnosprawnymi, Wydawnictwo Impuls, Kraków 2008
  • Stadnicka J. :Terapia dzieci muzyką, ruchem , mową, WSiP, Warszawa 1998

Zobacz również

Oprócz rozbudowanej bazy wiedzy logopedycznej warto odwiedzić encyklopedię nomenklatury używanej w logopedii. Ponadto prowadzimy cykliczne szkolenia dla profesjonalistów oraz blog dla rodziców. Szczególnie zapraszamy do publikacji fachowych oraz bazy poradni i specjalistów związanych z logopedią.

MENU