Opóźniony rozwój mowy (ORM) oraz niesamoistne opóźnienie rozwoju mowy (NORM)

utworzone przez | 19 lipca 2018

„Pojęcie opóźnienie rozwoju mowy – ORM stosuje się wtedy, gdy dochodzi do przesunięcia w czasie kolejnych etapów kształtowania i rozwoju mowy, czyli do stanu, gdy mowa dziecka wykształca się później niż u rówieśników, co oznacza, że dynamika rozwoju jest odmienna od normalnej. W zależności od jakości, siły i czasu oddziaływania biologicznego lub psychospołecznego czynnika patogennego, zakłócającego lub zaburzającego rozwój mowy – ORM może mieć stopień lekki lub ciężki.”[1]

Opóźniony rozwój mowy jest zjawiskiem logopedycznym, które towarzyszy różnym zaburzeniom rozwoju i niejednokrotnie stanowi jeden z pierwszych sygnałów nieprawidłowości rozwojowych. Początkowy brak rozwoju mowy i późniejsze pojawienie się kolejnych etapów jej rozwoju – to wspólna cecha dzieci z wolniejszym tempem rozwoju aparatu wykonawczego mowy, dysfunkcją ośrodkowego układu nerwowego o trudnej do ustalenia etiologii, z zaburzeniami rozwoju procesów poznawczych, emocjonalno-motywacyjnych i wykonawczych, a także dzieci z całościowymi zaburzeniami rozwoju.[2]

Podstawowe kryteria podziału opóźnień rozwoju mowy to:

  • objawy,
  • przyczyny,
  • rozległość opóźnienia,
  • głębokość opóźnienia,
  • równomierność opóźnienia,
  • tło i podłoże opóźnienia.[3]

Uwzględniając powyższe kryteria można wyróżnić następujące podziały opóźnionego rozwoju mowy:

  1. W oparciu o kryterium etiologiczne wyróżnia się:
  • Proste opóźnienie rozwoju mowy, do którego zalicza się:
    a) Wycinkowe opóźnienie rozwoju mowy;
    b) Zespół opóźnienia mowy czynnej.
  • Opóźnienie rozwoju mowy
  1. Inna kategoryzacja uwzględniająca, iż obserwowany brak lub opóźnienie rozwoju mowy może być:
  • Samoistnym Opóźnieniem Rozwoju Mowy (SORM)
  • Niesamoistnym Opóźnieniem Rozwoju Mowy (NORM).
  1. W oparciu o rozległość opóźnienia wyróżnia się:
  • Globalny opóźniony rozwój mowy (obejmujący mówienie oraz rozumienie),
  • Parcjalny opóźniony rozwój mowy (dotyczący tylko niektórych aspektów mówienia i rozumienia).
  1. Ze względu na głębokość opóźnienia wyróżnia się następujące stopnie ORM:
  • Głębokie,
  • Znaczne,
  • Umiarkowane,
  • Lekkie.
  1. Opóźnienie rozwoju mowy może również być:
  • Równomierne,
  • Nierównomierne.[4]

Zatem ORM można podzielić w oparciu różnorodne kryteria, różne mogą być jego stopnie, objawy i przyczyny.
Niesamoistne opóźnienie rozwoju mowy cechuje zarówno dzieci ze specyficznymi zaburzeniami rozwoju mowy i języka, ale również dzieci u których jest ono bezpośrednim następstwem różnych zaburzeń rozwoju, oraz te z całościowymi zaburzeniami rozwojowymi. Do wtórnych zaburzeń rozwoju mowy i języka, będących bezpośrednim następstwem innych zaburzeń rozwojowych zalicza się:

  • NORM wynikające z upośledzenia umysłowego,
  • NORM będące następstwem zaburzeń słuchu,
  • NORM wynikające z rozszczepu wargi i podniebienia,
  • NORM związane z zaburzeniami emocjonalno-motywacyjnymi i zaburzeniami zachowania,
  • NORM będące następstwem całościowych zaburzeń rozwojowych (autyzmu dziecięcego, autyzmu atypowego, zespołu Retta, innych dziecięcych zaburzeń dezintegracyjnych):
  • Jednym z ważniejszych objawów autyzmu dziecięcego są zaburzenia rozwoju sprawności komunikacyjnych. Niektóre dzieci przed wystąpieniem pełnych objawów, tj. przed 30 miesiącem życia – mają już w pewnym stopniu opanowaną mowę.
  • Autyzm atypowy charakteryzuje się tym, że jego początek przypada na inny – niż w przypadku autyzmu – wiek dziecka (po 3 r.ż.), albo nie spełnia wszystkich trzech kryteriów diagnostycznych.
  • Zespół Retta – w typowych przypadkach, po okresie normalnego wczesnego rozwoju, następuje częściowa lub całkowita utrata m.in. mowy, co nie pozostaje bez znaczenia dla dalszego rozwoju mowy dziecka.
  • Inne dziecięce zaburzenia dezintegracyjne – charakteryzują się początkowo prawidłowym rozwojem i w ciągu kilku miesięcy bardzo wyraźną utratą wcześniej nabytych umiejętności z zakresu co najmniej kilku sfer rozwoju, z jednoczesnym wystąpieniem nieprawidłowości w funkcjonowaniu społecznym, porozumiewaniu się i zachowaniu.
  • NORM wynikający z deprywacji środowiskowej,
  • NORM będące następstwem działania różnych czynników wrodzonych,
  • NORM związany z agnozją akustyczną,
  • NORM wynikające z chorób psychicznych.[5]

 

Bibliografia:

  • G. Jastrzębowska :Podstawy teorii i diagnozy logopedycznej. Opole 1998, s. 152.
  • Tamże, s. 153.
  • Tamże, s.153.
  • Tamże, s. 163- 168.
  • G. Jastrzębowska :Podstawy teorii i diagnozy logopedycznej. Opole 1998, s. 175-183.

Zobacz również

Oprócz rozbudowanej bazy wiedzy logopedycznej warto odwiedzić encyklopedię nomenklatury używanej w logopedii. Ponadto prowadzimy cykliczne szkolenia dla profesjonalistów oraz blog dla rodziców. Szczególnie zapraszamy do publikacji fachowych oraz bazy poradni i specjalistów związanych z logopedią.

MENU