Percepcja słuchowa

utworzone przez | 20 lipca 2018

Percepcja słuchowa jest to funkcja słuchowo – językowa, w skład której wchodzi słuch fonemowy oraz umiejętności fonologiczne, czyli analiza i synteza sylabowa i głoskowa , a także pamięć słuchowa. Innymi słowy percepcja słuchowa to zdolność do odbioru dźwięków, ich różnicowania i rozpoznawania, a także ich odnoszenia do wcześniejszych doświadczeń. Percepcja słuchowa jest również najważniejszą z funkcji, biorących udział w czytaniu i pisaniu.

Do jej składników należy:

  • słuch fizjologiczny – odpowiedzialny za odbiór wrażeń słuchowych, będący podstawą do rozwoju pozostałych rodzajów słuchu;
  • słuch muzyczny – odpowiada za różnicowanie wysokości dźwięków oraz jakości przerw pomiędzy kolejnymi dźwiękami;
  • słuch fonematyczny – odpowiedzialny za różnicowanie dźwięków mowy.

Zaburzenia percepcji słuchowej uniemożliwiają dziecku prawidłowy odbiór i różnicowanie sygnałów dźwiękowych, a co za tym idzie prawidłową percepcję dźwięków mowy. Zaburzenia percepcji słuchowej widoczne są w problemach dziecka z czytaniem i pisaniem.

Wpływają one na:

  • ubogi zasób słownictwa,
  • trudności w przyswajaniu słów, tekstów wierszy i piosenek,
  • gorsze zapamiętywanie i rozumienie,
  • słabą koncentrację na bodźce słuchowe,
  • znudzenie i męczliwość przy słuchaniu,
  • problemy z wyodrębnieniem głosek i sylab w wyrazie,
  • trudności z wyodrębnieniem słów w zdaniu oraz zdań z potoku mowy,
  • problemy ze zrozumieniem poleceń słownych,
  • nieprawidłową artykulację głosek, zmiękczeń
  • trudności w analizie i syntezie głoskowej oraz sylabowej,
  • opuszczenie liter i sylab w wyrazach,
  • skracanie wyrazów wielosylabowych,
  • tworzenie agramatyzmów,
  • trudności w różnicowaniu znaczeń wyrazów podobnych fonetycznie,
  • problemy w rozumieniu związków czasowo – przestrzennych,
  • ubezdźwięcznianie spółgłosek,
  • wolne tępo czytania ,
  • złą intonacją wypowiedzi,
  • problemy w rozumieniu oraz zapamiętywaniu tekstu czytanego,
  • niechęć do czytania,
  • pismo fonetyczne (dziecko pisze tak jak słyszy),
  • zniekształcanie struktury wyrazów,
  • brak różnicowania głosek dźwięcznych i bezdźwięcznych,
  • błędne pisanie dwuznaków,
  • zamianę głosek ą, ę na om, on,
  • łączenie rzeczowników z przyimkami,
  • skracanie struktury fonetycznej wyrazów,
  • przestawianiu szyku wyrazów w zdaniu,
  • błędy ortograficzne w pisaniu ze słuchu,
  • wole tępo pisania,
  • trudności w przyswajaniu języków obcych,
  • problemy w uczeniu się pamięciowym – ciągi słowne, dni tygodnia, miesiące, tabliczka mnożenia,
  • trudności w rozumieniu dłuższych wypowiedzi słownych oraz poleceń itp.

Ćwiczenia percepcji słuchowej można podzielić na trzy grupy:

  1. ćwiczenia słuchu awerbalnego
  2. ćwiczenia słuchu werbalnego
  3. ćwiczenia słuchowej pamięci sekwencyjnej na materiale literowym.

Ćwiczenia słuchu awerbalnego można zastosować już u dzieci od 2 roku życia, u których widoczny jest opóźniony rozwój mowy, dzieci głuchych i niedosłyszących, u dzieci z wadami wymowy oraz zaburzeniami słuchu fonematycznego, a także u dzieci upośledzonych umysłowo. Ćwiczenia te polegają na:

  • wytwarzaniu dźwięków;
  • rozpoznawaniu odgłosów wydawanych przez zwierzęta, przedmioty, pojazdy itp.
  • dopasowywaniu obrazków do usłyszanych dźwięków;
  • wskazywaniu źródła dźwięków;
  • rozróżnianiu tempa i natężenia dźwięków;
  • lokalizacji źródła dźwięku;
  • ćwiczeniach leksyklano- słuchowych;
  • ćwiczeniach rytmizujących (wyklaskiwanie struktur rytmicznych).

Ćwiczenia słuchu werbalnego przeznaczone są dla dzieci, które posiadają już ukształtowaną świadomość fonologiczno – fonetyczną. Związane są one ściśle z mową i stanowią wstępny etap do czytania i pisania. Ćwiczenia słuchu werbalnego obejmują:

  • pracę na zdaniach – wyodrębnianie zdań z potoku mowy; wyodrębnianie słowa pierwszego, środkowego i ostatniego w zdaniu, również na wyrywki; powtarzanie zdań od końca; samodzielne układanie zdań o określonej liczbie wyrazów; powtarzanie za terapeutą zdań o różnej długości;
  • pracę nad sylabami – dzielenie wyrazów na sylaby; określanie miejsca występowania danej sylaby w wyrazie;
  • pracę z wyrazami – dobieranie wyrazów zaczynających się, kończących lub posiadających taką samą sylabę (sylaby) w środku; szukanie wyrazów rymujących się;
  • pracę nad głoskami – nauka głoskowania; zapoznanie ze sposobami wymowy i zapisu samogłosek oraz spółgłosek języka polskiego; różnicowanie miejsca występowania samogłosek oraz spółgłosek w wyrazie (nagłos, wygłos, śródgłos); powtarzanie wyrazów różniących się tylko jedną głoską i określenie różnic między głoskami;
  • porównywanie sylab i określanie różnic między nimi;
  • rozróżnianie mowy prawidłowej od nieprawidłowej.

Ćwiczenia słuchowej pamięci sekwencyjnej na materiale literowym są kontynuacją dwóch poprzednich rodzajów ćwiczeń, obejmują one:

  • powtarzanie za terapeutą zdań oraz wierszy o różnej długości;
  • głoskowanie wyrazów o różnej długości oraz budowie, a także trudnej strukturze fonetycznej, a także głoskowanie wyrazów zawierających geminaty.

 

 

Bibliografia:

  • J. Falana-Kozłowska, Ćwiczymy percepcję i pamięć słuchową. Słuch awerbalny, PWD Apex 2011.
  • J. Falana-Kozłowska, Ćwiczymy percepcję i pamięć słuchową. Słuch werbalny, PWD Apex 2011.
  • J. Falana-Kozłowska, Ćwiczymy percepcję i pamięć słuchową. Pamięć sekwencyjna- materiał literowy, PWD Apex 2011.
  • Głoska a litera: kształtowanie świadomości fonologicznej u dzieci przedszkolnych, pod red. A. Maurer, Kraków 1997.
  • M. Skorek, Terapia pedagogiczna, t. I i II, Kraków 2005.

Zobacz również

Oprócz rozbudowanej bazy wiedzy logopedycznej warto odwiedzić encyklopedię nomenklatury używanej w logopedii. Ponadto prowadzimy cykliczne szkolenia dla profesjonalistów oraz blog dla rodziców. Szczególnie zapraszamy do publikacji fachowych oraz bazy poradni i specjalistów związanych z logopedią.

MENU